Психолог објаснува како да препознаете “burnout” (исцрпеност) кај децата: „Се гледа преку однесувањето“ - Канал 5

Психолог објаснува како да препознаете “burnout” (исцрпеност) кај децата: „Се гледа преку однесувањето“

 Психолог објаснува како да препознаете “burnout” (исцрпеност) кај децата: „Се гледа преку однесувањето“

Синдромот на исцрпеност, познат како “burnout“, најчесто се поврзува со возрасните кои се под голем притисок од работа. Но, и децата можат да страдаат од него. Долготрајниот стрес и претераните очекувања можат сериозно да влијаат на емоционалното и физичкото здравје, иако причините често кај децата се поразлични отколку кај возрасните. Според психологот д-р Патриша Брито проблемот е што децата честопати немаат зборови да опишат што им се случува, туку тоа го изразуваат преку однесувањето.

Истражувањата покажуваат дека исцрпеноста кај многу луѓе се јавува порано отколку што се сметаше претходно. Студија од 2025 година на агенцијата Talker Research покажа дека еден од четири Американци доживеал исцрпеност пред 30-годишна возраст, што го доведува во прашање вообичаеното верување дека најголемиот животен притисок доаѓа подоцна.

Исцрпеноста не ги заобиколува ни децата, а причините можат да бидат притисокот во училиште, грижата за оценките и испитите, додека кај други деца може да биде и стресот предизвикан од проблеми со пријателите, семејни тензии, влијанието на социјалните медиуми или пренатрпан распоред со премногу воннаставни активности.

Пет знаци што укажуваат дека детето е преоптоварено

Психологот истакнува пет знаци на кои родителите треба да обрнат внимание. Таа нагласува: „Еден лош ден сам по себе не е причина за загриженост. Меѓутоа, ако забележите неколку промени одеднаш или ако траат долго време, тоа е знак дека треба да реагирате.“

Зголемена раздразливост и емоционални реакции

Ако вообичаено мирно дете одеднаш стане раздразливо, плачливо или реагира бурно на ситници, ова може да биде знак дека нешто не е во ред.

„Кога се преоптоварени, на децата им е потешко да ги контролираат своите емоции и да се справат со секојдневните фрустрации. Може да ви се чини дека се тешки или претеруваат, но но всушност се исцрпени и не знаат како да се справат со сè што се очекува од нив“, објаснува Брито.

Губење на интерес за омилените активности

Важен знак може да биде и губењето интерес за активности во кои детето порано уживало, како што се спорт, дружење со пријателите или танцување. „Кога сме исцрпени, дури и работите во кои вообичаено уживаме можат да станат товар. Истото важи и за децата. Активноста во која порано уживале одеднаш станува само уште една обврска“, објаснува психологот.

Таа додава дека е нормално децата со тек на време на децата да им досади некое хоби, но ако детето генерално изгуби интерес за работите во кои порано уживало, тоа е знак на кој треба да се обрне внимание.

Постојани жалби дека е уморно

Исцрпеноста не влијае само на емоциите, туку влијае и на телото. „Вашето дете можеби спие доволно, но сепак се буди уморно, има проблеми со станувањето наутро или се жали дека е исцрпено во текот на денот“, вели Брито.

Хроничниот замор може да има многу можни причини и не треба веднаш да се поврзува со исцрпеност. Меѓутоа, ако се појави заедно со промени во расположението, однесувањето, проблеми со концентрација или мотивација, тоа е знак на кој треба да се обрне внимание.

Избегнување училиште и обврски

Не е невообичаено повремено да се избегнува училиштето или тренингот. Но, ако детето постојано одбива да оди на училиште или редовно се обидува да избегне друга одговорност, тоа може да биде знак за подлабок проблем.

Според Брито децата не секогаш имаат зборови или зрелост да кажат: „Преоптоварена сум и не можам да се справам со ова“. Наместо тоа, тие се обидуваат физички да се дистанцираат од она што им предизвикува стрес.“ Затоа, вели таа, „важно е да се пронајде причината, а не само да се фокусираме на однесувањето“.

Тешкотии со концентрација и спиење

Иако повремен стрес е нормален дел од животот, долготраен стрес може да влијае на концентрацијата, меморијата и контролата на емоции. „Она што може да изгледа како недостаток на напор или мотивација, всушност може да биде знак на ментална исцрпеност...“, „Одеднаш домашната задача може да трае многу подолго пред да се заврши, а детето може често да заборава, да биде расеано или да има тешкотија да се смири пред спиење“ – наведува психологот.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Шокантен пресврт во Фолксваген: Кинеска технологија во 75 проценти од европските модели

Со децении, кинеските производители на автомобили купуваат европска технологија и учат од западните компании, но сега ситуацијата е целосно обратна. 

Шокантен пресврт во Фолксваген: Кинеска технологија во 75 проценти од европските модели

Германскиот автомобилски гигант „Фолксваген“ сериозно разгледува план за опремување на дури 75 проценти од своите идни модели за европскиот пазар со електронска архитектура развиена во Кина.

Предлогот е лично поддржан од шефот на брендот Томас Шефер, а проектот би ги вклучил повеќето нови модели под брендовите „Фолксваген“, „Шкода“ и „Купра“, вклучувајќи ги и идните електрични „Голф“, „Пасат“ и „Шкода Ењак“.

Во овој случај, не станува збор за промена на класичната механичка платформа, суспензија или мотор, туку за електронскиот мозок и нервен систем на возилото што ги поврзува сите компјутери, сензори, мултимедијални екрани и безбедносни системи. Главната причина за овој пресврт се огромните финансиски заштеди.

Технологијата развиена во соработка со кинеската компанија „Икс-пенг“ овозможува намалување на бројот на електронски контролни единици за околу 30 проценти, што драстично го поедноставува производството и би можела да заштеди на концернот помеѓу четири и пет милијарди евра, а во исто време да ги реши годините на проблеми и доцнења во сопствениот софтверски оддел.

Конечната одлука сè уште не е официјално усвоена бидејќи новата архитектура прво мора да претрпи строги прилагодувања на европските закони за безбедност и заштита на лични податоци, што би можело да одземе дел од планираните финансиски придобивки.

Сепак, самиот факт дека најголемиот европски производител сериозно планира да набави кинески електронски решенија за автомобили наменети за европски клиенти е најдобар доказ за тоа колку неповратно се променила распределбата на моќта на светскиот пазар.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Ѓорѓиевски: Од депонија до огромен мега парк на 86.000 м² во Карпош

Градоначалникот на Град Скопје, Орце Ѓорѓиевски, истакна дека со силна динамика се уредува новиот мега парк во Карпош на местото на децениската огромна дива депонија.

Ѓорѓиевски: Од депонија до огромен мега парк на 86.000 м² во Карпош

- Таму каде што со години се трупаше смет, ќе растат дрвја. Таму каде што граѓаните гледаа грда слика, ќе има зеленило, спорт и детска смеа. Сите се сеќаваме на огромната дива депонија во Карпош. На наталоженото ѓубре, на негрижата но и на празните ветувања дека конечно ќе биде исчистена. Денес, зборуваат делата. Работата се одвива со силна динамика, расчистуваме наталожениот смет и оваа површина ја претвораме во огромен мега парк, ново место за одмор, рекреација и дружење. Наскоро, ова место ќе ја добие својата целина. На 86.000 м² ќе има зеленило, дрвја, веќе се поставува урбаната опрема и осветлувањето, спортски терени и фитнес-зони, пешачки зони, како и сопствена хидрантска мрежа. Простор за првите детски чекори, за младите и нивните спортски предизвици, за семејните прошетки и за спокојните мигови на нашите највозрасни сограѓани – изјави Ѓорѓиевски.

Градоначалникот Ѓорѓиевски нагласи дека создавањето нови паркови е меѓу неговите највисоки приоритети, како и дека за само една година се подигнати и уредедени околу 200.000 квадратни метри нови зелени површини низ цело Скопје.

- Ова е површина што им ја враќаме на граѓаните и на природата, со јасна определба Скопје да биде позелен и поубав град за живеење. Продолжуваме со истата решителност. Скопјани заслужуваат да ја гледаат промената во своето маало, на својата улица, пред својот дом. Повеќе зеленило. Повеќе простор за живот. Повеќе причини да се гордееме со нашиот град. Скопје се сака со дела – рече Ѓорѓиевски.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Трамп откри што е најголемата пречка за мир во Украина: Никој не беше построг кон Русија од мене

Американскиот претседател Доналд Трамп денес изјави дека верува оти мировниот договор меѓу Украина и Русија е многу блиску и оцени дека Украина на крајот ќе има „малку поинаков облик“.

Трамп откри што е најголемата пречка за мир во Украина: Никој не беше построг кон Русија од мене

Трамп во телевизиската емисија на Си-Би-Ес „60 минути“ изјави дека најголемата пречка за мир, поради што таков договор сè уште не е постигнат, е омразата меѓу украинскиот и рускиот претседател, Володимир Зеленски и Владимир Путин.

„Тоа беше омразата меѓу Зеленски и Путин. Верувам дека сме многу блиску до постигнување договор. Да бев јас претседател, таа војна никогаш немаше да започне. Немаше да има шанси. Но, сепак започна. Значи, ја наследив таа војна. Верувам дека сме многу блиску до постигнување договор“, рече Трамп.

На прашањето дали повеќе му верува на Путин или на Зеленски, Трамп рече дека „подобро би сакал да каже“, но дека „се сложува добро и со двајцата“.

„Имаме состанок. Ќе биде во сабота, но ќе биде продолжен до недела, понеделник и вторник. Значи, ќе видите. Тоа е многу важен состанок. Верувам дека оваа војна ќе заврши, и тоа наскоро. И единствената причина зошто ќе заврши сум јас. Постои огромна количина омраза меѓу претседателот Путин и претседателот Зеленски“, рече Трамп.

Трамп рече дека на претходните средби со Зеленски „имало големо непочитување покажано кон Русија“.

На прашањето дали Трамп смета дека е „влечен од Путин“ кога станува збор за мировните преговори во Украина, Трамп рече дека „не верува“ дека тоа е случај.

„Не верувам во тоа. Па, никој не бил построг кон Русија од мене. Погледнете ја нашата трговија. Погледнете што им направив во трговијата, со санкции и сè друго. Погледнете што им направив. Јас не ги укинав санкциите за дизелот. Дозволив Русија да испорачува, не нам, туку на светот, илјадници и илјадници барели нафта и дизел што им беа потребни. Не им направив никаква услуга“, рече Трамп.

Тој рече дека ѝ обезбедил на Украина „илјадници“ противтенковски оружја како помош и дека САД, а не Европа, ја снабдуваат Украина со оружје.

„Не, ние сме вие, ние ги снабдуваме со оружје. Но, Европа плаќа за тоа, тоа е разликата. Бајден им даде 350 милијарди долари во готово и оружје. Јас не им дадов ништо. И го оставам на Европа, го продавам по полна цена, а тие ни плаќаат. И не само тоа, тие 350 милијарди долари, се чувствував толку виновен за тоа, бидејќи мислев дека е целосна глупост. Европа ги има парите“, рече Трамп.

Тој рече дека „Европа би платила“ за американско оружје за Украина и претходно, но дека „никој дури и не ги прашал“.

„Значи, ние само испраќавме оружје по оружје, ги снабдувавме. Патем, Украина имаше храброст да го користи тоа оружје. Бидејќи, на крајот на краиштата, потребна е храброст за да се користат, а тие се покажаа како многу сериозна сила. Но, тие го имаа најдоброто оружје во светот. И не добивме ништо за возврат. Јас продавам оружје“, заклучи Трамп.

Трамп рече дека „мисли дека ќе имаме“ слободна и независна Украина откако ќе заврши конфликтот.

„Мислам дека ќе имаме, тоа е готово. Мислам дека ќе се случи и Украина ќе заврши во малку поинаква форма. Погледнете, ова е војна што никогаш не требаше да се случи“, рече Трамп.

На прашањето кој неодамна им го отежна на Украинците користењето на сателитскиот систем Старлинк, во сопственост на американскиот милијардер Илон Маск, но чија воена верзија треба да биде контролирана од американската влада, Трамп рече дека „не знае“ и дека тоа не бил тој.

„Не бев јас. Па, знам ова, не можам да ви кажам кој го собори. Можам да ви кажам дека на крајот го врати, па сега го имаат. Не знам, едноставно не знам. Мислам, тој систем е многу добар систем, а можеби бил одбиен. Мислам, дури и не знам. Не ми е докажано дека бил одбиен. Има многу лаги за таа војна. Но, знам едно - штом слушнав за тоа, беше повторно активиран“, рече Трамп.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер