„Подземниот град“ на Тито во Далмација - денес туристичка атракција - Канал 5

Живот

„Подземниот град“ на Тито во Далмација - денес туристичка атракција

Се претпоставува дека ова било еден од 26-те тајни објекти со иста намена, изградени низ цела поранешна Југославија во средината на ХХ век.

„Подземниот град“ на Тито во Далмација - денес туристичка атракција

Во кањонот Велика Пакленица, во средна Далмација, близу Стариград, Хрватска, меѓу 1950. и 1952 година, во строга тајност била изградена мрежа тунели коишто требало да служат како засолниште и логистичка база во случај на можен судир или војна меѓу Југославија и Советскиот Сојуз, од што југословенскиот претседател Јосип Броз - Тито сериозно стравувал тие години, особено откако во СССР е произведена атомската бомба во 1949 година. Бункерот биле изградени во целосна тајност, а оние што ги граделе биле заколнати на доживотен молк. Затоа, дури и денес за нив не се знае многу. Но, „Подземниот град Пакленица“ е редок пример за тоа како на бетонските „реликвии“ од поранешната држава им е дадена нова, посоодветна и многу поубава улога, пишува „Пункуфер“ (Punkufer).

Се претпоставува дека ова било еден од 26-те тајни објекти со иста намена, изградени низ цела поранешна Југославија во средината на ХХ век. Тунелите, т.е. бункерот бил изграден во областа заштитена со високи карпи коишто би обезбедиле заштита и од воздушни напад.

Жителите на блиските градови - Стариград, како и планинските населби Рамиќи и Катиќи се сеќаваат дека за време на изградбата во 50-тите било забрането да се минува низ кањонот Велика Пакленица, до местото каде што денес се наоѓа приемот во Националниот парк. Градилиштето тајно го чувале војници. Се говори и дека бункерот го граделе не само војници и цивилни работници, туку и затвореници. Патем, не било невообичаено Југословенската армија да ги носи работниците со врзани очи на градилишта, за овие да не знаат каде се наоѓаат.

YouTube video

Кога Сталин починал во 1953., тунелите биле запечатени - и останале затворени до 90-тите, кога Хрватската армија ги презела.

Следствено, откриен е импресивен подземен комплекс од ходници, сали, засолништа и технички простории, со вкупна површина од речиси две илјади квадратни метри. Овој огромен бункер бил опремен со плочки и врати, систем за вентилација, резервоар за вода, а на самиот крај од тунелот, наводно, се наоѓала „Титовата соба“ - најобезбедената просторија со ѕидови дебели четири метри, кујна и бања.

Не е познато како тунелите биле пробиени во карпата, но јасно е дека - обложени со бетон дебел еден и пол метар, тие биле изградени за да издржат експлозии. Тони камења извадени од планината Велебит биле користени за пополнување на пристапниот пат до бункерот - некои за обложување на ѕидовите, а дел завршиле во блиската реката. Бункерот имал два влеза, коишто по затворањето останале запечатени до 1991 година.

За време на војните при распадот на Југославија, Хрватската армија ги користела тунелите како складиште, а потоа му биле предадени на управувањето на Националниот парк Пакленица. По обемен и долг процес на реновирање, денес ова огромно засолниште е отворено за јавноста како современ, модерен и интерактивен Центар за посетители, под називот „Подземен град Пакленица“, главно посветен на убавините на Велебит, додека само еден дел е посветен на самиот бункер каде што има и кафе-бар.

Во три големи сали, посетителите можат да ја доживеат Велебит и да научат сè за неа - за потеклото, геолошките појави, флората и фауната, како и за луѓето што живеат таму и нивните обичаи. А пак, една сала е посветена на Пакленица како едно од најголемите места за планинарење во овој дел од Европа - има и вештачка карпа, а може да се дознае и за пионерите на хрватскиот алпинизам и заслужните планински спасители.

Тагови: Тито Подземниот град Пакленица

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Еко свест: Граѓанските енергетски заедници стануваат реалност со новиот Закон за обновливи извори на енергија

Новиот Закон за користење на енергијата од обновливи извори (објавен во Службен весник бр. 146/2026) воспоставува правна рамка за системот на производство, користење и поттикнување на обновливите извори на енергија (ОИЕ) во Македонија.

Еко свест: Граѓанските енергетски заедници стануваат реалност со новиот Закон за обновливи извори на енергија

Основната цел на законот е намалување на увозната зависност, подобрување на сигурноста во снабдувањето и исполнување на климатските цели, преку поттикнување на граѓаните и компаниите да произведуваат енергија за сопствени потреби.

Со ова, за првпат се овозможува граѓаните, локалните власти и малите претпријатија заеднички да инвестираат во производство, користење и споделување на зелена енергија, т.е. енергија добиена од обновливи нефосилни извори. Според законот, енергетскатазаедница може: да произведува, складира, користи и продава електрична енергија; да ја распределува произведената енергија меѓу своите членови согласно меѓусебни договори; самостојно или преку агрегатор да учествува на пазарот на енергија; да стекне статус на повластен производител и да користи мерки за поддршка. При тоа, примарната цел на заедниците мора да биде обезбедување еколошки, економски и социјални придобивки за членовите и локалната заедница, а не остварување профит.

Новиот закон ја дефинира енергетската заедница („заедница на обновливи извори на енергија“) како „правно лице основано согласно Законот за задругите, на доброволна основа и отворено учество, самостојно и независно, заеднички поседувано и контролирано од страна на основачите и/или членовите, со живеалиште, престојувалиште или седиште, во географско подрачје во близина на енергетскиот објект за производство на енергија кој е во сопственост или изграден од правното лице.“

Концептот овозможува широко локално учество и членство во енергетските заедници каде членови можат да бидат: физички лица (граѓани), единици на локалната самоуправа, микро, мали и средни претпријатија и јавни установи. Исто така, постои можност за различни комбинации на здружување: општина и група граѓани, станбени заедници (згради), граѓани и мали локални компании, или целосно приватни иницијативи без учество на локалната самоуправа.

Општините можат да бидат клучни двигатели преку заеднички инвестиции во фотоволтаични системи на јавни објекти, училишта или соларни системи за централно греење и ладење.

Иако законот ја поставува правната основа и ги дефинира правата на заедниците, тој не содржи детална процедура (чекор-по-чекор) за нивно основање. Во самиот закон сè уште не се прецизирани тмоделите за распределба и методологијата за пресметка на уделите меѓу членовите, ниту пак административната постапка за регистрација и приклучување. Овие прашања треба да се доуредат со подзаконски акти и прописи на Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини, Регулаторната комисија за енергетика и операторот на дистрибутивниот систем.

„Ја поддржавме месната заедница во Белица со инсталација на фотоволтаични панели на едукативниот центар за развој во Белица. Нашите неодамнешни истражувања на перцепциите и ставовите на населението во општините Новаци и Вевчани за енергетските задруги се позитивни, при што главни мотиватори се еколошките и економските придобивки.

Како клучни фактори при одлуката за основање или пристапување кон енергетска задруга се висината на почетната инвестиција и трошоците, поддршката од државата и општината и очекуваната финансиска корист. Главни пречки за граѓанско учество се финансиските ограничувања, недовербата, недостигот на информации и недоволната институционална поддршка од општините“ – изјави Жарко Конески, Програмски координатор за енергија од Еко-свест.

Во својата работа, Еко-свест се залага за енергетски сектор кој е целосно заснован на децентрализирано одржливо користење на обновливи извори на енергија, со минимално негативно влијание врз животната средина и јавното здравје. Во овој систем граѓаните имаат можност слободно да учествуваат во производството на енергија од обновливи извори и слободно да се здружуваат за производство на енергија.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Македонија

Јанчев: Детското игралиште во Михајлово омилено место за најмладите

[🤸] Детската смеа е најубавиот доказ дека ова беше вистинска инвестиција.

Јанчев: Детското игралиште во Михајлово омилено место за најмладите

Детското игралиште во Михајлово веќе подолго време е омилено место за најмладите. Секојдневно е исполнето со дечиња, млади луѓе и семејства кои уживаат во играта, дружењето и времето поминато на отворено. Современите детски реквизити овозможуваат безбедна забава, но и придонесуваат за развојот на моторичките способности и физичката активност кај децата.

Со вакви проекти создаваме простори кои живеат секој ден – места каде што се создаваат насмевки, пријателства и убави детски спомени.

[💚] Продолжуваме да инвестираме во содржини што го подобруваат квалитетот на животот на сите генерации, напиша на својот фејсбук првиот човек на Кавадарци, Митко Јанчев.

Тагови: Митко Јанчев

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Европа

Видео: Драма во Трст: Автомобил падна во морето, кадети од Воената академија го спасиле возачот

Вистинската драма се одвивала во Трст, кога автомобилот заедно со возачот завршил во Јадранското Море. 

Видео: Драма во Трст: Автомобил падна во морето, кадети од Воената академија го спасиле возачот

Благодарение на брзата и одлучна реакција на припадниците на Воената академија од Модена, возачот бил спасен само неколку секунди пред возилото да потоне.

Италијанското Министерство за одбрана објави дека членовите на Воената академија, кои во тој момент биле во посета на градот, без двоумење дошле на помош. Војниците скокнале во морето, допливале до возачот и го извлекле на брегот, каде што потоа го предале на екипите на брзата помош.

Во официјалното соопштение беше истакнато дека оваа брза реакција е израз на вредностите што Воената академија им ги пренесува на идните офицери на италијанската армија и карабињерскиот корпус, имено храброст, чувство за должност, несебичност и дух на служба.

Италијанскиот министер за одбрана Гвидо Кросето, исто така, ја пофали храброста и обуката на војниците. „Тие дејствуваа инстинктивно, ставајќи ги сопствените животи во служба на спасување на друг човек. Тоа е највистинското значење на воениот повик - да ѝ служите на вашата земја и да го заштитите човечкиот живот, секогаш, дури и кога тоа не е официјална обврска. Ви благодарам“, рече Крозето.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер