Илинденското востание од 1903 година не е само датум во нашата историја – тоа е симбол на отпор, саможртва и вечна борба за слобода. Во време кога Македонија беше под османлиска власт, кога поробениот народ живееше со страв и понижение, надежта за слободна татковина се раѓаше во секој дом, во секое срце, пишува во книгата „Илинденски сведоштва“ од архив.мк.

И додека мажите држеа пушки, жените носеа храна, тајни пораки и ги криеја ранетите борци под сопствениот покрив. Меѓу тие безгласни, но храбри жени, стои името на Малинка Велјановска од село Ракитица.

Кога жената станува огниште на отпорот

Во 1903 година, Малинка имала 28 години. Во еден свет каде жената била сведена на тишина, таа ја отворила вратата пред револуцијата. Не со оружје, туку со срце – и со појас во кој носела писма што можеле живот да ја чинат.

Нејзиното сведоштво, зачувано во архивите помеѓу 1946 и 1956 година, сведочи: „Јас сум Малинка. Од село Ракитица, родена 1875 година. Во тоа време жените не ги броеја многу за борци, ама јас не ја затворив вратата кога чета тропна. Им дадов леб, обувки, и писмо скриено во појасот.

Војводата Вело со своите момци често престојуваше во нашата куќа. Јаделе, спиеле, а јас стражарев додека мајка ми им лекуваше рани. Никогаш не ги предадов. Една ноќ, војската дојде одеднаш. Не знам кој нè издаде. Го запалија домот. Шест души убија пред очите мои. Се скрив во чстакот, босонога, со здив во грло.

По тоа, го изгубив гласот за некое време. Но не и срцето. Продолжив – со рани на телото и рани на душата. Бев курирка уште неколку години, а кога дојде слободата, никој не праша кој сè сме изгубиле за неа.

Не плачам кога ќе се сетам, само молчам и го бакнувам прагот – зошто слободата нема цена.“

Гласот на тивките херои

Малинка не е дел од учебниците. Нејзиното име не се спомнува на паради. Но во неа се лежи духот на сите оние кои слободата не ја барале – туку ја давале. Со живот, со дом, со сè што им било свето. Денес, кога слободата се зема здраво за готово, сведоштвото на Малинка е потсетник дека таа е скапоцен дар, за кој некој некогаш молчел, трчал бос низ ноќта и ја носел на срце.

Да не заборавиме

Архивски документи потврдуваат дека нејзиното сведоштво било поднесено како барање за признание како учесничка во Илинденското востание. Нека името на Малинка Велјановска биде симбол на сите жени чиј глас не стигна до страниците на историјата, но чии чекори сè уште одекнуваат низ неа.

Слободата не се добива. Таа се заслужува.

Малинка не останала безгласна – нејзиното молчење денес зборува гласно. Во секоја тивка жена што љуби, страда и не се предава. Во секој дом каде се чува честа. Во секој чекор што води напред и остава длабоки траги зад себе. Нејзината болка не бара жал, туку почит. Нејзиниот живот не е сенка, туку светлина.

Затоа, кога ќе поминеш покрај камен од тој пламен Илинден, сети се:

„Никој не ја донесе слободата на дланка. Ја донесоа храбри брорци, босоноги жени, со писмо во појас и рани на душа. И затоа денес дишеме слободно. Не затоа што било лесно, туку затоа што тие не се откажаа.”

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.