„Дигитални деменции“ - Канал 5

„Дигитални деменции“

И возрасните луѓе ќе ги намалуваат способностите поради премногу гледање во телефонските екрани.

„Дигитални деменции“

Претераното користење мобилни телефони и следење на содржини преку екраните во иднина ќе влијае за зголемување на таканаречената дигитална деменција односно намалување на когнитивните способности на поединците поради преголемото потпирање на технологијата и неможноста да се разликува реалниот и нереалниот свет, вели во разговор за МИА, доцент д-р Даниела Воитикив Самоиловска, декан на Факултетот за здравствени науки при УЈИЕ.

Таа посочува дека оваа таканаречена дигитална деменција, која веќе се проучува во западноевропските земји, се однесува за возрасните лица кои премногу користат мобилни телефони, па се соочуваат со зголемена опасност во иднина да се соочат со интензивирана појава на состојбата наречена деменција која се карактеризира со повеќе болести кои негативно влијаат на меморијата, размислувањето и способноста за извршување на секојдневните активности кај човекот.

И сега деменцијата е една најчестите дијагнози денес во невролошките амбуланти, па затоа смета дека е важно јавноста да се предупреди за негативните последици од долготрајното изложување на дигиталните екрани.

- Се соочуваме со нов облик на нарушувања и когнитивно страдање за кое не знаеме дали е болест или реалност на која треба да се навикнеме. Дигиталната деменција е особено обработена од Манфред Шпицер, кој го препорачувам со неговото дело „Како ние и нашите деца го губиме умот“. Дури во 2012 година овој психијатар со германско потекло говори за тоа дека ќе дојде до значително намалување на когнитивните способности кај поединците поради преголемо потпирање на технологијата и неможност да се разликува реалниот и нереалниот свет. Тоа е токму тоа што ни се случува, објаснува д-р Воитикив Самоиловска.

Таа посочува дека кога човек „скрола“ (прелистува) на екраните и на социјалните медиуми се активира левата мозочна хемисфера на мозокот што е одговорна за логично размислување, читање, пишување и анализа. Но, само со прелистување на содржините на интернет, според докторката, не доаѓа до анализа и размислување, туку само се „бомбардира“ левата хемисфера со многу информации и слики кои не ни може да постигне да ги анализира.

- Десната хемисфера која е задолжена за емоциите, имагинацијата и креативноста, притоа воопшто не се активира што значи дека нема пренос на импулс и од левата на десната хемисфера. И доколку тоа трае со часови, а се случува луѓето да бидат на социјалните мрежи и подолго од еден час, два-три часа. Некои тоа го прават заради забава, некои го прават заради работа. Тогаш доаѓа од сериозно блокирање на преносот на импулси помеѓу хемисферите. Тоа ќе се одрази со намалена функција на значајни делови од кортексот, односно кората на големиот мозок, а некористењето на овие центри ќе доведе до изумирање на мозочните клетки. Всушност научно е докажано дека прекумерната изложеност на екраните воопшто не ни помага, туку напротив доведува до низа негативни ефекти на мозокот. Ова се случува кај возрасните луѓе. За децата можеби друг пат да зборуваме кај нив секако дека овој процес доведува неразвивање на когнитивните функции и до тенок кортекс, односно појава на низа проблеми во развојот, објаснува тетовската докторка, специјалист невролог.

Според неа, студии за оваа појава покажуваат дека просечното време на изложеност на екраните оди над три часа. Препораките за геријатриската популација е континуирана изложеност на екраните да не биде подолга од два и пол часа. Сепак со оглед дека светската популација старее, семејствата, општествата и светот во целина ги очекува и нов предизвик во превенција и лекување на деменцијата, но не само со лекарства, туку и во насока на промена на животниот стил.

-Во случај, кога на крај доаѓа до потреба за лекување на деменцијата, суштински би кажала дека тоа треба да е мултидисциплинарен пристап кој не треба да се заснова само на таблети кои му ги даваме на пациентот. Во Европа и во светот, тука е вклопен цел тим на специјалности. Ние за жал, немаме моментално таков високо специјализиран организиран систем за згрижување на овие пациенти. Кај нас сите знаеме дека грижата се сведува на згрижување во домот, каде што негувателот најчесто е некој женски член на семејството. Пораката е дека невропсихијатриските специјализирани сестри и неврогеријатриски домовите за нега ќе бидат нови предизвици на здравствените системи на светот па и на Македонија. Се надевам дека ние ќе ги следиме светските трендови, вели д-р Даниела.

Когнитивен тренинг односно „раздвижувањето на импулсите“ е препораката на д-р Даниела Вотикив Самоиловска, која вели дека за тоа не треба ниту специјализирана установа како на запад, каде има специјализиран клиники за неврокогнитивен тренинг. Се советува одржување на социјална активност на возрасната популација со социјални контакти и дружења, хоби, излети, здружување и сè што може да придонесе на секојдневно ниво возрасните луѓе да имаат поактивен социјален живот.

- Секако дека редовно решавање на крстозборки, читање на книги, играње на шах, исто така претставува когнитивен тренинг за протективна/заштитна улога кај повозрасната популација. Можеме да влијаеме на мотивирачките фактори на ризик, со што и те како може да се стопира брзата прогресија на болеста. Се советува модификација на стилот на живот со еден баланс, воведување на редовна физичка активност, со корекција и минимизирање на внесот на алкохол, со регулирање на хипертензија, регулирање на дијабетот, овозможување на нормален циклус сон и будност, односно поправање на несоницата и така натаму, советува д-р Даниела Воитикив Самојловска.

Таа предочува дека потребата од осознавање на овие состојби се важни затоа што светската популација старее. Потсетува на статистичките податоци дека ако во 2000 година, десет проценти од популацијата била на возраст над 65 години, проекциите се дека во 2050 година, дури 21 процент од целокупното население ќе бидат луѓе постари од 65 години./МИА

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Старец живее сам во село во Шпанија, првата продавница е на 30 километри: Се плашам само од едно

Секое утро Пако ја отвора вратата од својата куќа во мало селце во општината Сантијаго-Понтонес, во шпанската провинција Хаен, знаејќи дека нема да се сретне со своите соседи.

Старец живее сам во село во Шпанија, првата продавница е на 30 километри: Се плашам само од едно

Во ова село со само 14 куќи, сместено на околу 1.200 метри надморска височина, тој е единствениот постојан жител. Онаму каде што тишината се протега во текот на денот, Пако со текот на времето практично ја презеде целата работа потребна за да се одржи „живо“ ова место.

Никогаш не сакаше да си замине од дома

„Ти си градоначалник, ти си полицаец, ти си задолжен за одржување, твое ли е селото?“, го праша новинар од емисијата „Командо актуалидад“.

Пако едноставно со насмевка одговори: „Да“.

Овој краток збор ја сумира реалноста на многу мали села во рурална Шпанија, каде што годините на емиграција толку многу го намалија населението што едно лице на крајот презема голем дел од одговорноста што некогаш ја делеле цели заедници, пренесува AS.

Пако е роден овде пред речиси 70 години и никогаш не сакал да го напушти домот. Иако животот во речиси целосна изолација носи многу тешкотии, тој вели дека тоа не би го променил.

"Ја сакам природата, таа ме радува. Тоа е она што отсекогаш сум го живеел", објасни тој на прашањето зошто одлучил да остане.

Неговата приказна првпат беше снимена во 2022 година, а четири години подоцна повторно го привлече вниманието на шпанските медиуми. Во новите текстови Пако сè уште е опишан како „единствениот човек кој цела година живее во селце со 14 куќи“.

Животот во овој планински регион бара услови кои би биле многу тешки за многу луѓе. Во текот на зимата, температурата може да се спушти до речиси 20 степени под нулата, а обилните снежни врнежи можат да ја отсечат областа од остатокот од светот. Поради ова, Пако мора добро да го испланира својот секојдневен живот.

Чува и подготвува храна однапред

Најблискиот супермаркет е оддалечен околу 30 километри, па оди на шопинг околу еднаш месечно. Однапред складира и подготвува храна, за да може да издржи периоди кога временските услови го отежнуваат или целосно го оневозможуваат патувањето.

Но, осаменоста, студот или снегот не се негова грижа.

„Зарем не се плашите дека нешто ќе ви се случи без никој да дознае? еднаш го прашаа новинарите.

Тој одговорил дека се плаши од тоа, но дека тоа не е доволна причина да го напушти домот.

За човек кој речиси целиот свој живот го поминал на исто место, неговата љубов кон природата и приврзаноста кон татковината се посилни од тешкотиите што ги носи животот без соседи.

Денес, во селото има 14 куќи, но само една е населена во текот на годината - Пакова. Останатите се главно затворени, иако некои повторно се отвораат во текот на летото кога ќе се вратат сопствениците или членовите на семејствата на поранешните жители.

Пако се сеќава на времето кога неговото село изгледало сосема поинаку. Порано овде имало училиште, дуќан, ковач и шивачка. Многу семејства живееле...

Кога планинскиот регион почнал да останува без работа, многу семејства се преселиле во други делови на Шпанија. Некои отидоа во Каталонија, други во Валенсија. Зад себе оставија место кое некогаш имало свој ритам и секојдневие.

Пако денес ги чува спомените од тој период.

„Луѓето како мене се соочуваат со истребување“

Но, важно е да се истакне дека тој не зборува за својот живот како казна. Напротив. За него, токму она од што бегаат другите претставува најголема вредност.

Ја сака природата, тишината и чувството да се биде далеку од градската гужва. Навикнат е на далечината и на тоа дека речиси секој проблем мора сам да го решава.

Сепак, има и други луѓе во близина. Во друго село на општината Сантијаго-Понтонес живеат мал број жители со кои тој повремено може да разговара. Кога ќе се сретнат, темите се едноставни - земјоделство, сточарство, време и секојдневие.

„Квалитетот на живот овде е висок, но различноста е ниска“, вели еден од жителите на друго село.

Таа реченица можеби најдобро го опишува животот во овие планински предели. Природата обезбедува мир, простор и слобода, но за возврат бара подготвеност да се изолира.

„Луѓето како мене се на работ на истребување. Ова ќе исчезне“, рече Пако за иднината на неговото место.

Во втората реченица уште поедноставно ја опишува својата судбина:

„Кога ќе ме нема, готово е со селото.

Конечно, забележуваме дека шпанскиот портал Talent24h неодамна пишуваше за необичниот живот на Пако- иако телевизискиот прилог „Comando Actualidad“ од 2022 година го покажа како единствен постојан жител на селото, достапните демографски податоци потврдуваат дека ситуацијата останува иста четири години подоцна.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Официјално: Трамп го смени името на езерото Онтарио, за инаeт на Канаѓаните (ВИДЕО)

Американскиот претседател Доналд Трамп денеска потпиша извршна наредба со која официјално се преименува езерото Онтарио во Лејк Америка, која стапува на сила веднаш.

Официјално: Трамп го смени името на езерото Онтарио, за инаeт на Канаѓаните (ВИДЕО)

Трамп ја потпиша наредбата во услови на зголемени трговски тензии меѓу САД и Канада, објави Ројтерс.

Тој претходно изјави дека размислува за промена на името на големото езеро пред денеска да ја потпише наредбата .

„Соединетите Американски Држави сериозно размислуваат за промена на името на езерото Онтарио во Лејк Америка, бидејќи повеќе не очекуваме да соработуваме многу со Онтарио“, напиша Трамп на социјалната мрежа Truth Social во вторникот.

Онтарио е најнаселената покраина во Канада, со околу 16,1 милиони луѓе.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

Турист е ограбен во Фиренца пред жената и ќерката- крадците користеле бибер спреј (ВИДЕО)

На неименуван британски турист му е украден луксузниот часовник вреден околу 20.000 евра откако бил нападнат во центарот на Фиренца.

Турист е ограбен во Фиренца пред жената и ќерката- крадците користеле бибер спреј (ВИДЕО)

Несреќниот турист бил во Италија со сопругата и ќерката кога бил нападнат од двајца криминалци, на возраст од 19 и 22 години. Инцидентот се случил на Пјаца дела Република, а е снимен на снимка од надзорна камера од ресторан.

Идентификуван со видео од надзорна камера

На видеото се гледа како еден од криминалците поминува покрај семејството, преправајќи се дека продолжува по својот пат. Меѓутоа, додека туристот се приближувал, тој брзо му ја блокирал раката и насилно го извадил луксузниот часовник „Одемарс Пиге“.

Неговиот соучесник, според полицијата, насочил бибер спреј кон туристот и неговото семејство. Во хаосот што настанал, крадците избегале.

Сепак, снимката од надзорната камера ѝ помогнала на локалната полиција да ги идентификува и пронајде осомничените. Двајцата Алжирци биле пронајдени во пансион, а подоцна биле уапсени, објавува „Дејли меил“.

Пронајден е часовникот и бибер спреј

Полицијата пронашла украден часовник во сместувачкиот капацитет, а потоа му го вратила на сопственикот. Идентификацијата била можна благодарение на дел од ременот што недостасувал. Бибер спреј бил пронајден и во истиот објект.

Властите велат дека пронашле и двајца млади мажи, на возраст од 21 и 26 години, за кои се сомнева дека го презеле украдениот часовник.

26-годишникот наводно престојувал нелегално во Италија, па затоа бил однесен во притворен центар од каде што се очекува да биде депортиран.

Венеција е рај за криминалците

Фиренца ја посетуваат околу 10 милиони туристи годишно. Градот на ренесансата, познат по својата архитектура и познати катедрали, во последните години се соочува со организирани групи џепчии кои ги таргетираат туристите во центарот или во јавниот превоз.

Сепак, Фиренца не е единствениот италијански град кој се бори со овој проблем. Во Венеција, според предупредувањата од службеници и активисти, криминалните групи почнале да регрутираат и обучуваат деца за џепчии, обидувајќи се да избегнат полициска акција што би можела да ја загрози нивната заработка. Како една од најпосетуваните туристички дестинации во Италија, Венеција со години е мета на криминални групи кои ја искористуваат толпата за да ги ограбат невнимателните посетители.

Крадењето авторски текстови е казниво со закон. Преземањето на авторски содржини (текстови) од оваа страница е дозволено само делумно и со ставање хиперлинк до содржината што се цитира.

притисни ентер