Стопанска комора: Власта е најголем подмитувач на бизнисот

Власта е најголем подмитувач на бизнисот, на пет компании им биле побарани преку 100 000 евра.

Централната власт е најголем подмитувач на бизнисот. Најчесто се обидува да го корумпира индиректно, а главно му бара пари, процент од тендери, нечие вработување или унапредување, донација за политичка партија, подароци или услуги. Повеќето компании тоа не го пријавуваат, дел сметаат дека ќе пропаднат, а дел не веруваат дека ќе има каков било ефект. Ова го покажува анкетата што ја спроведе Стопанската комора во март годинава, а се однесува на 2023 година.

Според податоците, на пет компании им биле побарани преку 100 000 евра, а на другите од кои исто така се барале пари, 1 000 - 10 000 евра. Од некои, пак, што учествувале на тендер, се барале 6 - 10 отсто од износот на тендерот.

Вкупно 61 отсто од фирмите се соочиле со корупција два до пет пати во текот на годината, а повеќе од 20 отсто еднаш. Притоа, ниту едно коруптивно барање не е пријавено во постапка на Јавното обвинителство или кога некој вршел ревизија, во такви случаи немало нудење мито.

Од оние што не прифатиле коруптивно барање, 48 проценти рекле дека имале последици врз бизнисот. Тоа било најзиразено преку пролонгирање на нивните активности.

-Според 78 отсто од компаниите коруптивното барање дошло од централната власт, а според 22 процента, од локалната власт. Најчестиот облик на корупција биле пари, подарок или услуга, а обидот за нудење мито бил во постапка на добивање дозвола или одобрение, при инспекциски надзор, царинска или тендерска постапка, даночна, судска, катастарска,... Две третини од компаниите се соочиле индиркетно со корупција, им било дадено до знаење дека нешто се очекува. Веројатно и јавниот сектор е внимателен. Но, од 51 одговор, 31 компанија рекла дека ништо не презела. Дел велат дури и „нормално е нешто да се даде“, а многу мал дел пријавиле кај претпоставениот во јавниот сектор. Според компаниите, нема пречки за да пријават корупција, меѓутоа некои не веруваат дека ќе има каков било ефект, а некои се плашат дека тоа ќе има последици врз нивното работење. Многу малку од оние што се соочиле со корупција, пријавиле, се бројат на прсти, рече потпретседателот на Комората, Зоран Јовановски.

Согласно анкетата, 30 проценти од компаниите сметаат дека ќе пропаднат ако не прифатат мито, 35 отсто велат дека прифаќањето би им помогнало, но и дека нема да пропаднат ако не прифатат, додека 30 проценти оценуваат дека нема никакво значење дали ќе прифатат мито или не.

- Повеќето компании мислат дека судскиот систем е неефикасен, дека во власта има поединци кои сакаат брзо да се збогатат, дека владее морална криза во општеството, како и дека законите не се применуваат. Вкупно 42 одговори од компаниите биле дека нема ефикасна заштита за оние што пријавуваат мито, а 23 одговори рекле дека се ниски платите на службениците во јавниот сектор, што, според приватниот сектор, е една од причините зошто има корупција, истакна Јовановски.

За 83,3 отсто од компаниите корупцијата е еден од најголемите проблеми во земјата кои мора веднаш да се решат, а 96 проценти веруваат дека може да има успех во борбата против корупцијата.

-Дел од компаниите предлагаат да се зголемат казните за коруптивните дела, Јавното обвинителство да има обврска во разумен рок да се произнесе за пријавите кои ги добива од Антикорупциската комисија, да се зголеми свесноста на сите граѓани и да се зголеми интегритетот во работењето на бизнисот, дополни Јовановски, додавајќи дека компаниите би прифатиле кодекс на етичко однесување кој би го изработила Комората, а би потпишале и декларација за етички принципи.

Тој најави дека Стопанската комора во наредните 12 месеци, во рамки на проектот „Граѓаните против корупцијата“, ќе потпише меморандум за соработка со Антикорупциската комисија, ќе реализира обуки и работилници за компании и ќе изготви кодекс за етичко однесување.

Анкетата е спроведена во март, електронски, а се однесува на 2023 година. Одговориле 138 компании, од кои 75 целосно, на сите прашања. Седиштата на компаниите кои одговориле, се во 25 општини низ државата, главно урбани, а работат во 48 дејности. Две тртетини се фокусирани на домашниот пазар, а една третина се извозници, но вклучени биле и фирми кои не се членки на Комората.

Дали е возможно ГТЦ да го врати стариот сјај?

Откако во Градскиот трговски центар падна клима, а со неа и дел од плафонот, повторно се отвора прашањето во каква состојба е некогашниот архитектонски симбол на Скопје и каква ќе биде неговата иднина?

Директорот на ГТЦ Ѓоко Трајчевски за Канал 5 објаснува дека станува збор за дуќан кој е затворен повеќе од 10 години, па најверојатно поради корозија држачите од климата попуштиле. Тој вели дека тие се немоќни да сторат било што, бидејќи дуќаните се приватни и одрќувањето е одговорност на сопствениците.

-Над кровот поставена е надворешна единица клима пред повеќе од 10 години, претпоставуваме држачите попуштиле и климата паднала и затоа се срушил и кровот, а дуќанот е затворен повеќе од 10 години. Апелирам до сите сопственици на деловен простор да си ги проверат надворешните единици односно држачите, доколку се кородирани, оштетени да не дојде до вакви ситуации да си ги променат,- - Ѓоко Трајчевски – директор на ГТЦ.

Овој настан е само последен во низа кој најдобро ја покажува тажната состојба во која се наоѓа нашиот архитектонски бисер ГТЦ, што е најстар трговски центар во поранешна Југославија.

Се повеќе продавници се празни, а немасто луксузни брендови се почесто го гледаме ова. (инсерт затоврена продавница)

Најгорниот кат на тровскиот е речиси празен што е целосно несфатливо, имајќи предвид дека ГТЦ се наоѓа во најстрогиот и најатрактивниот дел од градот. Наместо граѓани тука шетаат бездомни животни за кои трговскиот центар станал засолниште.

Во некогашниот омилен трговски центар на скопјани голем дел од дуќаните зјаат празни и затворени, а тоа најдобро може да се забележи со искачување кон горните катови.

За запуштеноста и нефукционалноста на објектот сведочат и искршените плочки, празните жадрињери и несреденото зеленило , распаднатата плафонска ламперија од која висат извлечени кабли. Не работат и дел од ескалаторите, а во делови низ објектот можат да се забележат и отпадоци.

Граѓаните кои ги анкетиравме се сеќаваат на трговскиот центар како еден од главните симболи на градот, за кој порано пишуваа познати светски архитекти како објект со кој можеме да се гореедме..

- Кога трговски го пуштија порано беше актракција за нас скопјаните, убаво фино се на едно место имавме, после Нама што ни беше претходно. Меѓутоа сега е празен, сега е запуштен и не се одржува како што треба, а инаку е многу фунционален во однос на другите, има прилази од сите страни затоа го гуштавме и не дававме да му се смени изгледот..

- Треба да се поправи, да се реновира, да се дотера. Метропола нели сакаме да биде Скопје? Па тоа личи на метропола? Неможеш долу да отидеш до тоалет.

Изграден пред 51 година, ГТЦ сега нема ни дел од славата која некогаш ја имаше. Во годините по осамостојувањето нанапред беше затоврен со импровизиран покрив, дел му беше срушен за изградба на монтажен лифт. План за негова обнова имаше Владата на Грувски, со цел тој да се обнови целосно и да има баркна фасада. Тоа беше повод за протести и гушкање на ГТЦ. За жал освен неколку дневно гушкање, по прмената на Власта, за него не беше направено буквално ништо.

Зошто непалските работници „исчезнуваат“ од Македонија?

Иако беа најавени како решение за проблемот со недостиг на работна сила во земјава, сезонските работници се почесто си заминуваат од Македонија.

Полициските билтени во последниот период се полнат со случаи на како што пријавуваат газдите „исчезнати“ работници од работните места.

Според познавачите, ваквата ситуација не треба воопшто да не изненадува и е показател дека за многумина странци, Македонија е само билет кон поразвиените земји од Западна Европа.

А токму увозот на сезонски работници се наметна како потреба уште на почетокот на минатата година. Некогашниот вицепремиер за економски прашања, Фатмир Битиќ, уште тогаш порача дека увозот на работници е потребен доколку земјава сака забрзан економски раст.

-Просечната плата кај нас стигна 550 евра, платата каде што одат да работат е 1100 евра, а земјите од кои што ќе доаѓаат најверојатно работници во рударство и градежништво, е просечна 200 евра. Така да, тоа е природен циклус на движење на работна сила за подобро. Сметам дека луѓето од регионот првично би требало да се искористат, а потоа оставаме отворено,- Фатмир Битиќи.

Во последните четири месеци, регистрирани биле триесетина „исчезнувања“ на работници од Непал од земјава.

Фон Дер Лајен реизбрана за претседателка на Европската комисија

Урсула фон дер Лајен останува на чело на Европската комисија, со 401 глас од европратениците ја доби подршката да ја води Комисијата и во наредните пет години. 

Во свето речиси едно часовно обраќање во кое ги претстави нејзниот план и визија за вториот мандат порача дека проширувањето на Унијата ќе биде меѓу клучните приоритети и дека приемот на нови земји претставува морална, историска, политичка и геостратешка одговорност на Европа. Осврнувајќи се на земјите од регионот, но и на Украина, Грузија и Молдавија, Фон фер Лајен потенцираше дека зачленувањето се темели на заслуги, но посочи дека ќе ги поддржат кандидатските земји со инвестиции во текот на спорведувањето на реформите.

“Пристапувањето секогаш ќе биде процес базиран на заслуги и ќе обезбедиме сите земји да бидат подготвени за членство. Западниот Балкан, Украина, Молдавија и Грузија го направија нивниот слободен избор. Тие избраа слобода наместо угнетување, тие избраа демократија наместо зависност и некои од нив платија многу висока цена за овој избор. Затоа ние мора да го направиме нашиот избор и да искажеме посветеност дека нивната иднина ќе биде слободна и просперитетна во нашата Европска унија“, рече Фон дер Лајен во обраќањето.

Инаку во Фон Дер Лајен во обраќањето ја акцентираше и безбедноста на континентот повикувајќи на формирање на европска одбранбена унија и јасно стави до знање дека Европа и понатаму ќе стои рамо до рамо со Украина. Фон дер Лајен повика и на запирање на крвопролевањето во Газа, а во нејзиниот говор не изостана ниту осуда за неодманешната посета на Орбан во Москва. Реизборот на Фон дер Лајен за претседателка на ЕК, сепак не течеше мазно и беше одбележан со краток инцидент во кој романската европратеничка Дијана Шошоака со довикуавње од место ја прекина дебатата, проади што беше остранета од паралменатранта сала во Стразбур.

На изборот на Фондер Лајен преходеше и реизборот на Роберта Мецола, која во вторникот ја доби подршката од европратениците да престедава со Европскиот парламент и во наредните две ипол години. Претходно за нов претседател на Европскиот совет беше избран и поранешниот португалски премиер Антонио Кошта.

притисни ентер